Główne przyczyny upadłości firm w Polsce

Przyczyny bankructw są złożone, obejmując zarówno czynniki wewnętrzne (mikroekonomiczne), jak i zewnętrzne (makroekonomiczne).

Czynniki wewnętrzne (mikroekonomiczne)

Po stronie wewnętrznej najczęściej wskazuje się błędy w zarządzaniu finansami i strategicznymi decyzjami przedsiębiorstwa. Należą do nich m.in.:

• Nadmierne zadłużenie i utrata płynności finansowej
• Brak racjonalnego planowania (np. zbyt szybka ekspansja na kredyt)
• Zaniedbania w kontroli kosztów
• Nieumiejętność dostosowania się do zmian rynkowych
• Brak strategii rozwoju, nieudana polityka sprzedażowa
• Nietrafione inwestycje czy utrata kluczowych klientów

Z perspektywy praktyki restrukturyzacyjnej aż 17% firm ogłaszających niewypłacalność miało już na dwa lata wcześniej sygnały ostrzegawcze (widniały w rejestrach dłużników), co świadczy o zbyt późnym reagowaniu zarządów na narastające problemy.

Czynniki makroekonomiczne

Z badań BIG InfoMonitor z IV kw. 2025 wynika, że przedsiębiorcy jako główne powody zagrożenia upadłością wskazują:

• 32% - rosnące koszty prowadzenia działalności
• 30% - wysoką inflację
• 28% - spadek przychodów/popytu

Wzrost kosztów energii i paliw od 2021 r., a także gwałtowny wzrost cen surowców i materiałów, wywarły ogromną presję na wiele branż. Jednocześnie historycznie wysoka inflacja (średnio 11,4% w 2023 r.) podnosiła koszty operacyjne i koszt kapitału (stopy procentowe osiągnęły poziom ~6,75% w 2022, co podwoiło raty kredytów).

Wpływ Polskiego Ładu

Przedsiębiorcy wskazują, że dodatkowe obciążenia finansowe wprowadzone w ostatnich latach (jak Polski Ład 2022, zmieniający m.in. zasady składki zdrowotnej i opodatkowania) negatywnie odbiły się na kondycji firm.

Hanna Mojsiuk, prezes Północnej Izby Gospodarczej, podkreślała, że firmy osłabione skutkami pandemii i wojny na Ukrainie w 2023 r. zostały „dobite" przez brak ulg ze strony rządu – wzrost kosztów pracy, danin i biurokracji zbiegł się z momentem, gdy skończyły się tarcze pomocowe.

Najbardziej narażone branże

Od lat w czołówce niewypłacalności są branże:

• Budownictwo - zatory płatnicze i wahania kosztów materiałów
• Handel - zmiana nawyków konsumentów, migracja do e-commerce
• Przetwórstwo przemysłowe - przerwane łańcuchy dostaw, skoki cen surowców

Zatory płatnicze

84% polskich firm sygnalizuje problemy z płynnością finansową – zaległe płatności przedsiębiorstw na koniec 2025 r. osiągnęły 45,2 mld zł, zwłaszcza w handlu, przemyśle i budownictwie.